السيد الطباطبائي

17

مجموعه رسائل ( فارسى )

بخش دوم بعضى آيات قرآن را كه مبين مدارج خلقت انسان و ساير جانداران است مورد مطالعه قرار خواهيم داد . » « 1 » دكتر سحابى كتاب خود را در دو بخش ، و هر بخش را در چند فصل تنظيم كرده است : بخش اول : شواهدى از علوم حياتى براى بيان تغيير و تكامل موجودات زنده : فصل اول - شواهدى از تشريح تطبيقى در بيان پيوستگى انواع ؛ فصل دوم - جنين‌شناسى تطبيقى ؛ فصل سوم - شواهدى از فسيل‌شناسى بر تكامل تدريجى موجودات . بخش دوم : بررسى بعضى از آيات قرآن از نظر خلقت انسان : فصل اول - انسان و آدم در قرآن ؛ فصل دوم - پيوستگى انسان و ساير موجودات از نظر قرآن ؛ فصل سوم - خلقت آدم و برگزيدگى او . در فصل سوم به عنوان مقدمه به زندگى حضرت عيسى مسيح و سوابق نسلى او ، و مادرش حضرت مريم پرداخته و پس از خلاصه و نتيجه‌گيرى اين موضوع ، مسئلهء برگزيدگى آدم را آورده است ، و از جهت برگزيدگى نخستين پيامبر را با آخرين پيامبر ( پيش از پيامبر خاتم ) مقايسه مىكند ، زيرا وجه اشتراك هر دو پيامبر برگزيده ، بدون پدر بودن آنان است . كتاب خلقت انسان ، در سال 1346 ، پس از آزادى دكتر سحابى از زندان منتشر گرديد و بازتاب‌هاى وسيعى در حوزه‌هاى علميه و دانشگاه و محافل روشنفكرى و غير روشنفكرى داشت . اما از همهء آنها مهم‌تر ، دو بازتاب مخالف و موافق در حوزهء علميه قم بود ؛ بازتاب مخالف از طرف علامهء طباطبائى ابراز گرديد كه در تفسير الميزان ، مطالبى در رد كتاب خلقت انسان مرقوم داشت . « 2 » و بازتاب موافق درس‌هاى آيةالله مشكينى دربارهء « تكامل انسان در قرآن » بود كه بعدها به شكل كتابى مستقل در آمد .

--> ( 1 ) . خلقت انسان ، تأليف دكتر يدالله سحابى ، ص 7 و 8 ، ناشر : شركت سهامى انتشار . . ( 2 ) . رجوع شود به تفسير الميزان ، ج 16 ، ص 269 - 274 تحت عنوان : سخنى در پيدايش انسان نخستين . .